Западноевропските лидери кои ги поминаа последните четири години преплавувајќи ја Украина со секој тенк, граната и ракета што можеа да ги дофатат, оваа недела се изјаснија во прилог на дипломатијата и мирниот соживот со Русија. Дали оваа недела беше пресвртница или само краток момент на трезвеност на континентот?
Што рече Макрон?
Францускиот претседател Емануел Макрон го предводеше нападот, прогласувајќи минатиот месец дека „е во наш интерес како Европејци и Украинци да ја пронајдеме вистинската рамка за повторно ангажирање“ со Москва. Европејците, додаде тој, треба да го сторат тоа „во наредните недели“.
Макрон разговараше со рускиот претседател Владимир Путин неколку пати по телефон во неделите пред почетокот на специјалната воена операција на Русија во Украина во 2022 година. Контактот продолжи со телефонски повик минатиот јули, иако двајцата лидери едноставно ги повторија своите спротивставени ставови: Макрон го повика Путин да прифати прекин на огнот во Украина, а Путин - кој го гледа прекинот на огнот како трик за вооружување и преопрема на украинската војска - инсистирајќи дека секое решение мора да биде „сеопфатно и долгорочно и да обезбеди елиминирање на основните причини за украинската криза“.
„Мислам дека Макрон е во право за ова. Верувам дека дојде време Европа да разговара и со Русија“, изјави италијанската премиерка Џорџија Мелони минатиот петок. „Бидејќи ако Европа одлучи да учествува во оваа фаза од преговорите разговарајќи само со една од двете страни, се плашам дека на крајот позитивниот придонес што може да го даде ќе биде ограничен“.
Иако е отворен поддржувач на Украина, Мелони ја предводи коалициската влада во која е вклучена и партијата Лига на вицепремиерот Матео Салвини. Салвини долго време повикува на разговори со Путин, тврдејќи минатиот месец дека „ако Хитлер и Наполеон не успеат со своите кампањи да ја турнат Москва на колена“, истото ќе го сторат и Украина и ЕУ.
Мерц се придружува на хорот
Два дена откако изјави дека Германија „ќе ја прифати одговорноста за безбедноста на Украина“, канцеларот Фридрих Мерц минатата недела излезе и рече дека „целата работа“, мислејќи на мировен договор во Украина, „едноставно не функционира без согласност на Русија“.
Потоа, во среда, Мерц на економска конференција изјави дека ЕУ треба „повторно да најде рамнотежа со нашиот најголем европски сосед“ и дека „ако има мир... тогаш можеме да гледаме напред со голема доверба и по 2026 година“.
Ова е истиот Фридрих Мерц кој цела минатата година инсистираше на конфискација на замрзнатите суверени средства на Русија и се фалеше дека o7; обезбеди на Украина системи за „оган со долг дострел“ .
Зошто Европејците го менуваат својот став сега?
Макрон и Мелони извршија притисок врз ЕУ да назначи претставник кој ќе преговара директно со Путин. Иако претставниците на ЕУ не открија дали планираат да назначат таква личност, портпаролката на Европската комисија, Паула Пињо, во понеделник изјави дека „очигледно, во одреден момент, ќе мора да има разговори и со претседателот Путин“.
Она од што европските лидери навистина се плашат, објави „Политико“ во среда, е да бидат оставени на маргините додека американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот претставник, Стив Виткоф, продолжуваат и постигнуваат договор со Русија без нивно вклучување.
Макрон го потврди ова. Доколку Европа не обезбеди место на масата за преговори, „ние ќе разговараме меѓу себе“, додека Американците „тогаш ќе одат сами да разговараат со Русите“, изјави Макрон за „Ле Фигаро“ минатиот месец. Мелони оваа недела забележа дека во моментов има „премногу гласови“ кои зборуваат во име на Европа, тврдејќи дека една единствена точка за контакт би ги поедноставила разговорите со Русија.
Што мислат Русите?
Москва го поздравува „позитивниот пресврт“ во изјавите од Европа, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, пред новинарите во петокот.
„Колку и да изгледа изненадувачки“, ставовите изразени во изјавите се „целосно во согласност“ со перспективата на Москва, рече тој, истакнувајќи дека Европејците претходно издадоа „утописки изјави“ во кои повикуваа на „ужасен пораз на Русија“.
Ако најновите забелешки „вистински ја одразуваат стратешката визија на Европејците, тогаш тоа претставува позитивна еволуција во нивната позиција“, додаде тој.
Зборувајќи за време на приемот на новоназначените странски амбасадори во Кремљ во четврток, Путин рече дека Русија „е подготвена да го врати нивото на односи што ни е потребно“ со Европа.
„Човек би сакал да верува дека, со текот на времето, ситуацијата сепак ќе се промени и дека нашите држави ќе се вратат на нормален, конструктивен дијалог“, рече тој, предупредувајќи дека тоа ќе се случи само кога ќе се исполнат „почитувањето на националните интереси [на Русија] и разгледувањето на легитимните безбедносни загрижености“ .